5 zmian, które wpłynęły na branżę metalową w 2026 roku

We wrześniu 2026 roku produkcja sprzedana metali rosła po spadku na początku roku, choć poprawa nie objęła wszystkich segmentów. Zmieniły się zasady importu metali do UE, podpisano pierwsze kontrakty finansowane z SAFE, a nad wsparciem kosztów energii dla przemysłu energochłonnego trwają prace legislacyjne. Dla zakładów oznacza to nowe warunki zakupów i sprzedaży oraz potrzebę zaplanowania pieniędzy na realizację zamówień.

Jakie zmiany wpłynęły na branżę metalową w 2026 roku?

1. Odbicie produkcji metali.We wrześniu produkcja sprzedana metali była o 6,6% wyższa niż rok wcześniej, ale hutnictwo i przetwórstwo oraz branże ich odbiorców rozwijają się w różnym tempie.
2. Początek docelowego systemu CBAM. Import określonych towarów z żelaza, stali i aluminium w 2026 roku będzie podstawą pierwszego rozliczenia certyfikatów w 2027 roku.
3. Nowe zasady handlu stalą. Od 1 lipca import stali do UE ograniczają kontyngenty i 50-procentowe cło poza nimi, a eksport stali z Unii spadł w pierwszym półroczu o 20%.
4. Kontrakty finansowane z SAFE. W maju Polska podpisała umowę pożyczkową na 43,7 mld euro i pierwsze kontrakty na sprzęt wojskowy finansowane z tych środków.
5. Perspektywa wsparcia kosztów energii. Aktualnie trwają prace legislacyjne nad ustawą o dopłatach dla przemysłu energochłonnego na lata 2027–2030 z budżetem 4,8 mld zł.

1. Czy produkcja w branży metalowej odbiła w 2026 roku?

GUS podaje, że produkcja sprzedana metali przeszła od spadku o 14,4% rok do roku w styczniu do wzrostu o 6,6% we wrześniu. Produkcja wyrobów z metali we wrześniu wzrosła o 2,1%. Poprawa nie objęła całego hutnictwa. Od stycznia do września produkcja surówki żelaza była o 17,3% mniejsza niż rok wcześniej, a stali surowej o 4,2%. Wyrobów walcowanych na gorąco wytworzono o 1,3% więcej. 

Różnice widać także u odbiorców. We wrześniu produkcja urządzeń elektrycznych wzrosła o 15,2% rok do roku, maszyn i urządzeń o 10,9%, natomiast pojazdów samochodowych, przyczep i naczep spadła o 0,6%. Producent elementów dla maszyn może więc mieć zupełnie inny portfel zamówień niż dostawca motoryzacji. 

Dla firmy to argument za przeglądem sprzedaży według branż klientów i grup produktów. Przed zwiększeniem zapasów warto sprawdzić, czy wzrost zamówień wynika z trwalszego zapotrzebowania, czy z jednorazowego uzupełnienia magazynu odbiorcy. Pozwala to ograniczyć zakup materiału, który po wykonaniu krótkiej serii pozostanie niewykorzystany. 

Umów bezpłatną konsultację z ekspertem

2. Co początek CBAM zmienił dla importerów metali?

Od 1 stycznia 2026 r. działa docelowy system CBAM, czyli mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. Obejmuje import do UE określonych towarów, m.in. z żelaza, stali i aluminium. Zakres obowiązków zależy od kodu towarowego i warunków przywozu.

Dla towarów objętych progiem masowym zwolnienie dotyczy importera, którego roczny przywóz nie przekracza łącznie 50 ton netto. Próg odnosi się do importera, a nie pojedynczej dostawy.

Sprzedaż certyfikatów rozpocznie się w lutym 2027 roku. Pierwszą deklarację za import z 2026 roku i odpowiednie certyfikaty do umorzenia należy przekazać do 30 września 2027 r. Cenę certyfikatów za 2026 rok Komisja ustala kwartalnie: za III kwartał wyniosła 82,32 euro.

Rozdzielenie dat importu i rozliczenia jest ważne dla kalkulacji kontraktów. Firma, która sprzedaje wyrób w 2026 roku, nie powinna pomijać kosztu CBAM tylko dlatego, że wydatek nastąpi później. Potrzebuje danych o emisjach związanych z materiałem oraz oszacowania zobowiązania. Przy zakupach od krajowego dystrybutora warto ustalić, czy i w jaki sposób uwzględnia on ten koszt w cenie.

3. Jak zmieniły się zasady handlu stalą w UE?

Unia ograniczyła import stali, a jej eksport jednocześnie spadł. Od 1 lipca 2026 r. obowiązuje nowy unijny instrument ochrony rynku stali. Kontyngenty bezcłowe wynoszą 18,3 mln ton rocznie, a stawka cła poza kontyngentem to 50%. System obejmuje 30 kategorii wyrobów stalowych, z wyłączeniem importu z państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wprowadzono też wymóg informacji o miejscu pierwotnego wytopu i odlania stali.

Według Europejskiego Stowarzyszenia Stali EUROFER udział importu w zużyciu jawnym stali w UE spadł z rekordowych 37% w IV kwartale 2025 r. do 23% w I kwartale 2026 r. Zmiana poprzedzała wejście lipcowych przepisów. W pierwszym półroczu unijny eksport stali zmniejszył się o 20% rok do roku, w tym do USA o 29%, a do Turcji o 21%.

Dla zakładu przetwórczego oznacza to konieczność dokładniejszego sprawdzania warunków dostawy. Znaczenie mają kategoria produktu, kraj pochodzenia i dostępność właściwego kontyngentu. Samo porównanie ceny za tonę może nie pokazać całego kosztu zakupu. Cło poza kontyngentem nie oznacza przy tym, że cała stal na rynku drożeje o 50%.

Praktycznym zadaniem jest ustalenie z dostawcą, kto ponosi ryzyko dodatkowego obciążenia i czy cena pozostanie wiążąca do momentu dostawy. Przy kontrakcie na wyrób gotowy ze stałą ceną nieprzewidziany wzrost kosztu materiału obniży marżę producenta. Warto też sprawdzić rynki zbytu własnych klientów. Zakład sprzedający wyłącznie w Polsce może zależeć od eksportu głównego odbiorcy i odczuwać skutki jego słabszej sprzedaży zagranicznej.

4. Co SAFE oznacza dla dostawców przemysłu obronnego?

8 maja 2026 r. Polska podpisała z Komisją Europejską umowę na 43,7 mld euro pożyczek z programu SAFE (Security Action for Europe). Zaraz potem rząd zapowiadał ok. 40 kontraktów o wartości ok. 100 mld zł, w tym refinansowanie wcześniejszych umów. Według deklaracji rządu ponad 80% środków ma trafić do polskiego przemysłu.

Przykładem podpisanego kontraktu jest umowa z AMZ Kutno z 29 maja na 24 transportery rozpoznawcze LOTR KLESZCZ, o wartości ok. 570 mln zł netto. Takie zamówienia mogą tworzyć popyt na konstrukcje stalowe i elementy obrabiane precyzyjnie.

Firmy metalowe są tym rynkiem zainteresowane. W badaniu Keralla Research dla Bibby Financial Services ze stycznia 2026 r. 40% badanych producentów przetwarzających metale deklarowało realizację zamówień dla polskiego sektora obronnego.

Przed zakupem maszyn pod przyszłe zamówienia warto ustalić wymagania konkretnego odbiorcy: tolerancje wykonania, sposób odbioru jakościowego, dokumentowanie pochodzenia materiału i harmonogram dostaw. Równie ważne są zaliczki i rozliczenia etapowe. Duży budżet programu nie przesądza o tym, kiedy pieniądze dotrą do podwykonawcy.

5. Czy firmy metalowe mogą liczyć na tańszą energię?

Aktualnie trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o wsparciu na obniżenie cen energii dla przemysłu energochłonnego. Wsparcie jest planowane od 2027 roku dla przedsiębiorstw energochłonnych spełniających kryteria ustawy. 

Projekt zakłada budżet 4,8 mld zł na lata 2027–2030 i pomoc dla nie więcej niż połowy rocznego zużycia energii beneficjenta. Cena objęta wsparciem po dopłacie nie może spaść poniżej 50 euro/MWh, a co najmniej połowa pomocy ma zostać przeznaczona na inwestycje.

Jednocześnie, jak podaje URE, średnia cena sprzedaży energii na rynku konkurencyjnym spadła z 486,14 zł/MWh w I kwartale do 427,01 zł/MWh w II kwartale 2026 r. Dla zakładów, w których energia jest jednym z głównych kosztów, zmianą roku jest więc przede wszystkim perspektywa systemowego wsparcia, a nie bieżąca ulga.

Czy dana firma metalowa się zakwalifikuje, rozstrzygną kryteria ustawy. Mniejsze zakłady przetwórcze mogą odczuć zmianę głównie pośrednio, przez ceny materiału od dostawców z hutnictwa. W budżecie na 2027 rok bezpieczniej nie zakładać dopłaty, zanim ustawa wejdzie w życie, a pomoc zostanie przyznana. Warunek inwestycyjny oznacza też, że beneficjent musi zaplanować środki na własny wkład w modernizację.

Umów bezpłatną konsultację z ekspertem

Jak finansować produkcję, gdy zmieniają się koszty materiału i warunki zamówień?

Zakup materiału, przygotowanie serii i wynagrodzenia trzeba pokryć wcześniej, niż nastąpi zapłata za dostawę. Nawet rentowny kontrakt może więc wymagać dodatkowej gotówki.

W styczniowym badaniu Keralla Research dla Bibby Financial Services 96% badanych producentów przetwarzających metale deklarowało opóźnienia płatności od odbiorców. Mediana środków zamrożonych w nieopłaconych fakturach wynosiła ok. 100 tys. zł na firmę.

Bibby Financial Services bada branżę metalową od 2024 roku i finansuje jej przedsiębiorstwa. Faktoring pozwala wcześniej korzystać z pieniędzy z wykonanych dostaw i wystawionych faktur z odroczonym terminem płatności. Bibby uwalnia zwykle 80–90% wartości przyjętych faktur. Środki można przeznaczyć na kolejną partię materiału, wynagrodzenia lub rozliczenia z dostawcami.

Przykładem jest Confirme. W opublikowanym raporcie Bibby z 2026 r. o branży metalowej członek zarządu Paweł Kwiecień wskazuje na prawie dziesięcioletnią współpracę z faktorem. Firma zgłasza do faktoringu wszystkich kontrahentów, którzy wyrażają na to zgodę, i korzysta z faktoringu eksportowego przy sprzedaży do Czech, Słowacji i Niemiec.

Jak zmiany z 2026 roku przekładają się na potrzeby finansowe firmy metalowej:

• Materiał i odroczony koszt CBAM. Wcześniejszy wpływ pieniędzy z już wystawionych faktur ułatwia sfinansowanie kolejnych zakupów i zaplanowanie środków na przyszłe rozliczenie importu.
• Kontrakty obronne i rozliczenia etapowe. Finansowanie faktur za odebrane etapy, przyjętych do finansowania, skraca oczekiwanie na zapłatę i dostarcza środków na dalsze prace. Koszty ponoszone przed odbiorem wymagają osobnego zabezpieczenia.
• Nowi odbiorcy, także zagraniczni. Są różne rodzaje faktoringu. Faktoring bez regresu łączy np. finansowanie z przejęciem określonego ryzyka braku zapłaty, a faktoring eksportowy obejmuje weryfikację wiarygodności odbiorców zagranicznych przed realizacją dostawy.

Przykładowo: z faktury na 200 tys. zł brutto z terminem płatności 60 dni, przy uzgodnionej zaliczce 90%, producent może otrzymać 180 tys. zł po przyjęciu należności do finansowania. Pozostała część jest rozliczana zgodnie z umową, z uwzględnieniem wynagrodzenia faktora.

Planujesz większą serię zamówień lub sprzedaż na nowym rynku? Porozmawiaj z doradcą Bibby Financial Services o finansowaniu należności i dopasowaniu faktoringu do terminów rozliczeń z Twoimi odbiorcami.