Każda branża gra dziś w inną grę. Nowa rzeczywistość dla polskich firm

Jeszcze kilka lat temu przedsiębiorcy mogli mówić o gospodarce jednym głosem: albo „idzie dobrze”, albo „jest kryzys”. Dziś ten język przestaje działać. Polska gospodarka weszła w nową fazę – znacznie bardziej złożoną i trudniejszą do odczytania.

W najnowszym odcinku podcastu „Biznes Jutra”, poświęconego sytuacji polskiej gospodarki i przedsiębiorstw produkcyjnych, prof. Joanna Tyrowicz – członkini Rady Polityki Pieniężnej i ekonomistka Uniwersytetu Warszawskiego – zwracała uwagę na zjawisko coraz większego „rozsynchronizowania” polskiej gospodarki.

– Przez niemal 30 lat cykle koniunkturalne były w Polsce dość zsynchronizowane. Dziś każdy sektor idzie w swoim tempie – mówiła w podcaście.

To zjawisko ma coraz większy wpływ na sposób funkcjonowania przedsiębiorstw i planowania działań w wielu branżach.

Gospodarka bez jednego rytmu

Zjawisko, o którym mówiła prof. Tyrowicz, można nazwać „rozsynchronizowaniem gospodarki”. W praktyce oznacza to, że w tym samym czasie jedne branże rosną, inne stoją w miejscu, a jeszcze inne przeżywają spowolnienie.

Co ważne: nie jest to klasyczna recesja. Produkcja w gospodarce może rosnąć, ale w bardzo nierówny sposób. Jak wyjaśnia ekonomistka, patrząc na dane sektorowe można odnieść wrażenie recesji – tymczasem cały sektor notuje wzrost produkcji, tylko w poszczególnych branżach dzieje się to w innych miesiącach i w innym tempie.

Jeszcze niedawno głównym „dyrygentem” był popyt zagraniczny – jeśli Niemcy spowalniały, spowalniała też cała polska gospodarka. Dziś ten mechanizm działa słabiej. Firmy różnicują rynki zbytu, zmieniają partnerów handlowych, a część z nich szuka nowych kierunków eksportowych.

Nowa mapa handlu i presja z zewnątrz

Jednym z czynników zmiany jest ewolucja handlu zagranicznego. Po trzech latach słabości gospodarka niemiecka zaczyna dawać sygnały odbicia zamówień – co dla wielu polskich producentów jest dobrą wiadomością, bo Niemcy pozostają jednym z głównych partnerów handlowych Polski. Rośnie też eksport na wschód, m.in. do Ukrainy.

Równolegle rośnie obecność towarów z Azji – szczególnie z Chin, które przesunęły swoje zaangażowanie eksportowe ze Stanów Zjednoczonych na Europę. To zjawisko ma podwójny charakter. Z jednej strony oznacza niższe koszty dla firm korzystających z komponentów czy produktów B2B. Z drugiej – wywiera presję konkurencyjną na europejskich producentów.

– Trudno powiedzieć, że zwiększona konkurencja nie jest stymulacją do podejmowania działań. Wymaga od firm działań, do których wcześniej nie były zmuszone – mówiła prof. Tyrowicz w podcaście „Biznes Jutra”.

W praktyce oznacza to konieczność szybszej adaptacji, inwestycji i zmiany modeli biznesowych – niezależnie od branży.

Firmy w różnej kondycji – ten sam rynek, inne realia

Coraz częściej dwie firmy działające w tym samym otoczeniu rynkowym mogą być w zupełnie innej sytuacji. Jedna korzysta z nowych rynków i rosnącego popytu, druga wciąż odczuwa skutki spowolnienia u swoich głównych partnerów. Jedna inwestuje i zwiększa skalę, druga działa zachowawczo.

To oznacza, że tradycyjne wskaźniki koniunktury przestają być dla przedsiębiorców wystarczającym drogowskazem. Coraz większego znaczenia nabiera sytuacja konkretnej branży – a nawet konkretnego modelu biznesowego.

Energia, geopolityka i lekcja ostatnich lat

Na tę nową rzeczywistość nakładają się czynniki geopolityczne. Konflikty międzynarodowe i napięcia na rynkach surowców nadal wpływają na ceny energii i koszty działalności.

Jak zwracała uwagę prof. Tyrowicz podczas rozmowy w podcaście, wiele firm nie zmarnowało ostatnich kilku trudnych lat. Bolesne doświadczenie wzrostu kosztów energii skłoniło znaczną część MŚP do inwestycji w efektywność energetyczną. Efekt jest wymierny: te firmy zużywają dziś po prostu mniej energii w codziennej działalności.

Oznacza to, że ewentualny kolejny szok cenowy, choć wciąż możliwy, uderzy słabiej niż kilka lat temu. Nie ma tu gwarancji pełnego bezpieczeństwa, ale odporność na turbulencje wyraźnie wzrosła.

Inflacja niższa… ale obraz jest mylący

Podobnie niejednoznaczna jest sytuacja inflacyjna. Na pierwszy rzut oka dynamika cen wyraźnie spadła, co mogłoby sugerować stabilizację. Jednak w podcaście „Biznes Jutra” prof. Tyrowicz wprost ostrzegała przed pochopnym optymizmem.

Niska inflacja ogółem maskuje wciąż wysoką presję cenową w sektorze usług, utrzymującą się na poziomie bliskim 5 proc. Spadki cen energii i towarów (częściowo efekt rosnącej obecności chińskich produktów na rynku) kompensują tę presję, tworząc złudny obraz spokoju.

Problem w tym, że ewentualne negatywne szoki zewnętrzne: wzrost cen paliw, osłabienie złotego, nie będą się „dodawać” do niskich poziomów inflacji, lecz do tych już podwyższonych. To właśnie dlatego prof. Tyrowicz wprost przyznała w podcaście, że nie czuje komfortu przy głosowaniu nad stopami procentowymi na najbliższe miesiące. Punkt startowy jest lepszy niż cztery lata temu – ale wciąż niewystarczająco komfortowy.

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

Zdaniem przedstawicieli rynku finansowania przedsiębiorstw coraz większa zmienność gospodarki wpływa również na sposób zarządzania firmami.

– W sytuacji, gdy poszczególne branże rozwijają się w różnym tempie, rośnie znaczenie elastycznego zarządzania płynnością finansową i kapitałem obrotowym – komentuje Marek Kęsik, dyrektor sprzedaży w Bibby Financial Services. – Część firm potrzebuje dziś finansowania szybkiego wzrostu, inne koncentrują się na utrzymaniu stabilności operacyjnej w bardziej wymagającym otoczeniu rynkowym.

Planowanie rozwoju przez przedsiębiorców staje się trudniejsze, a decyzje biznesowe wymagają większej elastyczności. Nie wystarczy już „czytać gospodarkę” jako całości. Trzeba rozumieć własną branżę, swoich partnerów i kierunki zmian w otoczeniu.

Jedno wydaje się pewne: era jednolitego tempa wzrostu się skończyła. A to oznacza, że w tej samej gospodarce jedni będą przyspieszać, podczas gdy inni dopiero próbują nadrobić zaległości.