Dlaczego polscy przedsiębiorcy nie chcą kredytu na rozwój

Przez lata kredyt bankowy był podstawowym źródłem finansowania rozwoju firm. Dziś jednak coraz więcej danych wskazuje, że polscy przedsiębiorcy – zwłaszcza z sektora MŚP – niechętnie sięgają po kredyt inwestycyjny, nawet gdy banki są gotowe pożyczać, a sytuacja finansowa firm poprawia się. Zamiast tego rozwijają się z własnych środków lub wybierają finansowanie elastyczne, krótkoterminowe i operacyjne.

Ten trend nie jest intuicyjny. W końcu dostęp do kapitału jest dziś znacznie lepszy niż kilka lat temu. A jednak – jak pokazują dane Narodowego Banku Polskiego i Głównego Urzędu Statystycznego – boom kredytowy w inwestycjach nie następuje.

Kredyt dostępny, popyt ograniczony – co pokazują dane NBP

Z „Szybkiego Monitoringu” NBP wynika, że odsetek przedsiębiorstw realnie ubiegających się o kredyt bankowy pozostaje bardzo niski. W II kw. 2025 r. o kredyt wystąpiło np. zaledwie 12,4% firm, a w segmencie MŚP 12,3% – mniej niż kwartał wcześniej.

Co istotne, niski popyt utrzymuje się pomimo łagodzenia polityki kredytowej banków. Z ankiety NBP skierowanej do przewodniczących komitetów kredytowych wynika, że banki w 2024 i 2025 r. stopniowo łagodziły kryteria udzielania kredytów dla przedsiębiorstw, zwłaszcza w segmencie MŚP, głównie z powodu rosnącej konkurencji.

Innymi słowy: problemem nie jest dziś dostępność kredytu, lecz ostrożność przedsiębiorców.

Kredyt obrotowy rośnie, inwestycyjny – niekoniecznie

Dane NBP pokazują też wyraźne rozróżnienie między rodzajami finansowania. W 2025 r. rosła wartość kredytów obrotowych, co banki wiążą z potrzebą finansowania zapasów i bieżącej działalności. Jednocześnie popyt na kredyt długoterminowy (inwestycyjny) pozostawał umiarkowany, a w niektórych kwartałach nawet spadał w segmencie MŚP.

To ważny sygnał: firmy nie rezygnują z finansowania zewnętrznego w ogóle, ale unikają długoterminowych zobowiązań, które zwiększają ryzyko w niepewnym otoczeniu gospodarczym.

GUS: firmy inwestują, ale głównie z własnych środków

Obraz ten potwierdzają dane GUS. Z informacji o wynikach finansowych przedsiębiorstw za I–III kw. 2025 r. wynika, że:

• rentowność firm poprawiła się,
• nakłady inwestycyjne lekko wzrosły,
• ale struktura finansowania inwestycji nie zmieniła się zasadniczo.

Wciąż dominują środki własne, które odpowiadają za około 60-70% finansowania inwestycji, podczas gdy kredyty i pożyczki krajowe stanowią około 10%.

To oznacza, że firmy rozwijają się, ale bez istotnego zwiększania zadłużenia. Kredyt nie jest dziś pierwszym wyborem w finansowaniu wzrostu.

Dlaczego przedsiębiorcy unikają kredytu?

Dane makroekonomiczne pokazują co się dzieje, ale odpowiedzi na pytanie dlaczego dostarcza praktyka rynkowa. Jak podkreślają eksperci w podcastach Bibby Financial Services z serii „Biznes Jutra”, bariera coraz częściej ma charakter mentalny i strategiczny, a nie finansowy.

– Kapitału jest dziś więcej niż potrzeb przedsiębiorców. Problemem nie jest dostępność pieniędzy, tylko obawy, brak wiedzy finansowej i niechęć do podejmowania długoterminowych zobowiązań – mówił w jednym odcinków podcastu „Biznes Jutra” Wojciech Plona, ekspert finansowy i właściciel zewnętrznego działu finansowego dla MŚP.

Wielu przedsiębiorców – zwłaszcza z sektora mikro i małych firm – wciąż działa według zasady „wszystko za swoje”. Kredyt postrzegany jest jako ryzyko, które trzeba będzie spłacać niezależnie od koniunktury, nawet jeśli inwestycja nie przyniesie oczekiwanych efektów.

Kredyt odkładany do ostatniej chwili

Z podcastów Bibby Financial Services wyłania się jeszcze jeden charakterystyczny schemat: decyzje o finansowaniu są często odkładane do momentu kryzysu. Tymczasem – jak podkreślają eksperci – wtedy uzyskanie kredytu bywa najtrudniejsze.

– Finansowanie działa jak ubezpieczenie. Najlepiej mieć je wtedy, gdy firma jest w dobrej kondycji, a nie wtedy, gdy zaczynają się problemy – podkreślał w jednym z podcastów Wojciech Plona.

To podejście tłumaczy, dlaczego statystycznie niewielki odsetek firm korzysta z kredytu, mimo że banki deklarują gotowość do finansowania.

Faktoring zamiast kredytu

W tym kontekście rosnące zainteresowanie faktoringiem nie jest przypadkiem. - Dla wielu przedsiębiorców to forma finansowania, która: nie zwiększa zadłużenia bilansowego, nie wymaga zdolności kredytowej w bankowym rozumieniu, rośnie wraz ze sprzedażą, a nie wraz z zadłużeniem oraz pozwala finansować działalność bez długoterminowych zobowiązań – wyjaśnia Karolina Smalarz, Kierownik ds. Finansowania Biznesu w Bibby Financial Services.

Przedsiębiorcy znacznie częściej sięgają po finansowanie zewnętrzne w celu utrzymania płynności niż realizacji dużych projektów inwestycyjnych. To dokładnie ten obszar, w którym kredyt bankowy coraz częściej ustępuje miejsca faktoringowi – szczególnie w branżach z długimi terminami płatności, takich jak transport, produkcja czy handel.

Rynek kredytobiorcy, nie banku

Zestawienie danych NBP, GUS i obserwacji rynkowych prowadzi do jednego wniosku: polski rynek finansowania firm staje się rynkiem kredytobiorcy. Banki są bardziej skłonne pożyczać niż w latach 2022–2023, ale przedsiębiorcy:

• ostrożnie podchodzą do długoterminowego zadłużenia,
• preferują elastyczne formy finansowania,
• traktują kredyt jako uzupełnienie, a nie fundament rozwoju.

W efekcie kredyt inwestycyjny nie znika, ale przestaje być pierwszym wyborem.

Podsumowanie

Dane NBP i GUS jasno pokazują, że brak boomu kredytowego podczas wychodzenia ze spowolnienia gospodarczego nie wynika z braku kapitału, lecz z ostrożności przedsiębiorców. Firmy rozwijają się, inwestują i poprawiają wyniki finansowe, ale robią to w sposób zachowawczy, opierając się głównie na środkach własnych i finansowaniu operacyjnym.

W tym kontekście rosnąca rola faktoringu nie jest alternatywą „z braku laku”, lecz świadomym wyborem firm, które chcą rosnąć bez zwiększania ryzyka.